Najbardziej uzależniające gry na pieniądze

Jakie gry na pieniądze uzależniają najbardziej?

Badacze Lucy T. Tran i współautorzy przeanalizowali literaturę naukową i badania populacyjne opublikowane od 2010 roku do marca 2024 roku. Do przeglądu włączono 380 reprezentatywnych prób z 68 krajów i terytoriów, z czego 366 uwzględniono w meta-analizie. Jednym z analizowanych parametrów było rozpowszechnienie problemowego hazardu wśród osób korzystających z poszczególnych rodzajów gier.

Najwyższy odsetek odnotowano wśród osób grających w internetowych kasynach i na slotach - 15,8%. Dalej znalazły się gry kasynowe z wynikiem 10%, zakłady sportowe - 8,9%, hazard internetowy ogółem - 8,6% oraz elektroniczne automaty - 8,1%. Wśród uczestników loterii wskaźnik wyniósł 2%. 

Powstaje więc wyraźny gradient: na szczycie znajdują się przede wszystkim szybkie i intensywne formy hazardu, natomiast znacznie niżej produkty o dłuższym czasie pomiędzy zakładem a jego rozstrzygnięciem.

Gry kasynowe i sloty online - 15,8%

Internetowe gry kasynowe i sloty znalazły się na pierwszym miejscu zestawienia. Problemowy hazard występował w tej grupie u 15,8% użytkowników, czyli u około jednej na sześć osób grających w tę kategorię produktów w analizowanym okresie. 

Wysoka pozycja slotów jest spójna z ich właściwościami strukturalnymi. Są to gry o bardzo dużej częstotliwości kolejnych zdarzeń hazardowych. Wynik pojawia się szybko, a po zakończeniu jednej rundy niemal natychmiast może rozpocząć się następna.

Potwierdzają to dane behawioralne pochodzące z analizy rzeczywistych sesji internetowych graczy. Badanie Marka Auera i Marka D. Griffithsa obejmowało 763 490 sesji 43 731 osób z pięciu państw europejskich, w tym z Polski. Średni odstęp pomiędzy kolejnymi grami na slotach wynosił około 6,14 sekundy, a przeciętna sesja na slotach trwała 67 minut. Częstotliwość kolejnych zdarzeń była najważniejszą spośród badanych cech strukturalnych wyjaśniających liczbę rozegranych gier podczas jednej sesji.

Znaczenie ma również nieprzewidywalność nagrody. Wyniki kolejnych rund tworzą serię sygnałów wykorzystywanych przez mózg w procesie uczenia przez wzmocnienie. Ważną rolę odgrywa tu układ dopaminergiczny, szczególnie połączenia obejmujące prążkowie brzuszne i jądro półleżące.

Dopamina uczestniczy nie tylko w przetwarzaniu nagrody, ale również w jej oczekiwaniu oraz aktualizowaniu przewidywań na podstawie otrzymanych rezultatów. W tym procesie znaczenie ma błąd przewidywania nagrody, czyli różnica pomiędzy tym, czego mózg się spodziewał, a tym, jaki wynik faktycznie się pojawił.

Sloty mogą dodatkowo generować tzw. wyniki bliskie wygranej - sytuacje, w których układ symboli sprawia wrażenie, że do wygranej brakowało bardzo niewiele. Badania neuroobrazowe pokazały, że takie wyniki mogą aktywować obszary związane z przetwarzaniem nagrody i zwiększać motywację do dalszej gry, mimo że finansowo pozostają przegraną.

Połączenie szybkich rund, częstych informacji zwrotnych oraz nieprzewidywalnych rezultatów pomaga więc wyjaśnić, dlaczego sloty konsekwentnie znajdują się wysoko w badaniach nad problemowym hazardem.

Gry kasynowe - 10%

Wśród osób korzystających z tradycyjnych gier kasynowych rozpowszechnienie problemowego hazardu wyniosło 10%. To drugi najwyższy wynik w analizowanej grupie produktów. Do kategorii tej należą gry o różnej konstrukcji, jednak wiele z nich łączy stosunkowo szybki rytm: postawienie stawki, krótkie oczekiwanie na rozstrzygnięcie i rozpoczęcie następnej rundy.

Z perspektywy neurobehawioralnej zwiększa to liczbę cykli decyzja, oczekiwanie - wynik, które mogą wystąpić podczas jednej sesji. Każdy rezultat dostarcza nowej informacji o nagrodzie lub stracie i staje się podstawą następnej decyzji.

Badania nad hazardem wskazują, że przetwarzanie takich rezultatów angażuje m.in. prążkowie i korę przedczołową - obszary związane z nagrodą, podejmowaniem decyzji i kontrolą zachowania. W zaburzeniu hazardowym obserwuje się nieprawidłowości w funkcjonowaniu części tych obwodów. Wysoki wynik gier kasynowych wpisuje się więc w szerszą zależność pomiędzy intensywnością rozgrywki a problemowym hazardem.

Zakłady sportowe - 8,9%

Trzecie miejsce w zestawieniu zajmują zakłady sportowe, to 8,9% problemowego hazardu wśród osób korzystających z tej formy gry. Ich charakterystyka jest inna niż automatów, ponieważ wynik zakładu może zależeć od wydarzenia trwającego kilkadziesiąt minut lub kilka godzin. Jednocześnie współczesne obstawianie daje możliwość zawierania dużej liczby zakładów dotyczących wielu wydarzeń i rynków.

Pod względem psychologicznym ważnym elementem jest połączenie niepewnej nagrody z aktywnym procesem przewidywania. Gracz interpretuje informacje i na ich podstawie podejmuje decyzję finansową, po czym otrzymany rezultat aktualizuje jego oczekiwania dotyczące kolejnych wyborów.

Mechanizm nagrody nadal angażuje układy związane z przewidywaniem i oceną wyników. W badaniach neurobiologicznych hazardu szczególne znaczenie przypisuje się właśnie reakcji na niepewność oraz różnicy pomiędzy oczekiwaną a rzeczywiście otrzymaną nagrodą. 

W globalnej meta-analizie zakłady sportowe osiągnęły wynik ponad czterokrotnie wyższy niż loterie - 8,9% wobec 2%. 

Hazard online - 8,6%

Dla hazardu online jako ogólnej kategorii rozpowszechnienie problemowego hazardu wyniosło 8,6%. W analizie kategoria ta obejmowała hazard internetowy szerzej niż sam segment kasyn i slotów. Internet zmienia przede wszystkim częstotliwość kontaktu z grą. Produkty hazardowe mogą być dostępne bezpośrednio z telefonu lub komputera, dzięki czemu pomiędzy decyzją o grze a jej rozpoczęciem występuje niewiele etapów pośrednich.

Meta-analiza 104 badań dotyczących czynników ryzyka problemowego hazardu wykazała, że hazard internetowy należał do najsilniej związanych z problemowym graniem czynników spośród analizowanych aktywności hazardowych. Autorzy zwrócili też uwagę, że największe efekty obserwowano generalnie przy produktach umożliwiających ciągłą grę. 

Internet sam w sobie nie jest pojedynczą grą, ale stanowi środowisko pozwalające łączyć dostępność z dużą intensywnością wielu produktów. Widać to szczególnie dobrze w przypadku slotów online, które w globalnych danych osiągnęły jeszcze wyższy wynik niż hazard internetowy rozpatrywany łącznie.

Automaty stacjonarne - 8,1%

Wśród użytkowników elektronicznych automatów stacjonarnych problemowy hazard występował na poziomie 8,1%. Pod względem mechaniki automaty mają wiele cech wspólnych z internetowymi slotami. Kolejne rundy następują szybko, wynik jest dostępny niemal bezpośrednio, a sesja składa się z wielu następujących po sobie zakładów.

Szybkość ma tutaj wymierne znaczenie behawioralne. W badaniu rzeczywistych graczy częstotliwość zdarzeń okazała się najważniejszą cechą strukturalną związaną z liczbą rozegranych gier. Autorzy analizowali przy tym nie deklaracje uczestników, lecz dane dotyczące setek tysięcy faktycznych sesji. 

Na znaczenie tempa zwracają uwagę również regulatorzy rynku. Brytyjska Gambling Commission, wprowadzając zmiany dotyczące konstrukcji slotów online, wskazywała właśnie na rozwiązania zwiększające intensywność gry, m.in. szybkość kolejnych spinów czy automatyczne kontynuowanie rozgrywki. Po zmianach zaobserwowano spadek intensywności grania.

Automaty dobrze pokazują zatem, jak niewielki czas pomiędzy kolejnymi wynikami może przekształcić grę na pieniądze w bardzo intensywną serię decyzji.

Loterie - 2%

Najniższy wynik w analizowanym zestawieniu osiągnęły loterie - 2% problemowego hazardu wśród ich użytkowników. Różnica względem najbardziej intensywnych produktów jest znaczna. Wśród użytkowników internetowych kasyn i slotów wskaźnik wynosił 15,8%, a więc był prawie osiem razy wyższy.

Jedną z podstawowych różnic jest właśnie czas. W tradycyjnej loterii pomiędzy zawarciem zakładu a wynikiem występuje naturalna przerwa. Znacznie ogranicza to event frequency: podczas okresu, w którym na automacie mogą wystąpić dziesiątki kolejnych rozstrzygnięć, uczestnik loterii nadal oczekuje na pojedynczy wynik.

Ma to znaczenie dla procesu uczenia przez wzmocnienie, ponieważ informacje o kolejnych nagrodach i stratach docierają znacznie rzadziej.

Globalne dane pokazują podobną zależność również dla gier natychmiastowych. Dla zdrapek i podobnych produktów wskaźnik problemowego hazardu wyniósł 2,6%, a więc nieco więcej niż dla tradycyjnych loterii, ale nadal zdecydowanie mniej niż w przypadku szybkich produktów kasynowych. 

Dlaczego szybkie gry na pieniądze mają większy potencjał uzależniający?

Zestawienie poszczególnych kategorii pokazuje wspólną cechę produktów znajdujących się najwyżej: umożliwiają dużą liczbę kolejnych interakcji z hazardem w krótkim czasie.

Badania pozwalają wskazać kilka powiązanych ze sobą mechanizmów. Pierwszym jest event frequency, czyli częstotliwość kolejnych zdarzeń hazardowych. Im szybciej kończy się jedna gra, tym szybciej może rozpocząć się następna. W analizie obejmującej 763 490 rzeczywistych sesji była to najważniejsza z badanych cech strukturalnych związanych z liczbą rozegranych gier. 

Drugim elementem jest krótki czas pomiędzy zachowaniem a jego konsekwencją. Postawienie pieniędzy niemal natychmiast prowadzi do wyniku, który może stać się bodźcem do kolejnej decyzji. Taki układ sprzyja intensywnemu uczeniu się na podstawie wzmocnienia.

Trzecim jest niepewność nagrody. Układ dopaminergiczny uczestniczy w kodowaniu oczekiwania na nagrodę oraz tzw. błędu przewidywania nagrody (reward prediction error), czyli różnicy pomiędzy rezultatem oczekiwanym a rzeczywistym. W badaniach nad zaburzeniem hazardowym zwraca się uwagę na nieprawidłowości funkcjonowania tych procesów oraz obwodów obejmujących m.in. prążkowie brzuszne.

W efekcie znaczenie ma nie sama pojedyncza wygrana. Istotna jest cała sekwencja oczekiwania, wyniku i kolejnej możliwości uzyskania nagrody, powtarzana wielokrotnie podczas jednej sesji.

FAQ

📌 Dlaczego sloty mają wysoki potencjał uzależniający?

Sloty charakteryzują się bardzo wysoką częstotliwością kolejnych rozgrywek, krótkim czasem oczekiwania na rezultat i nieprzewidywalnością nagrody. W badaniu rzeczywistych sesji graczy średni odstęp pomiędzy kolejnymi grami na slotach wynosił około 6,14 sekundy. 

📌 Co oznacza częstotliwość zdarzeń hazardowych?

To określenie opisuje, jak szybko po jednym zakładzie i jego rozstrzygnięciu może nastąpić następny. Im wyższa częstotliwość, tym więcej pełnych cykli gry może wystąpić podczas jednej sesji.

📌 Jak dopamina wpływa na uzależnienie od gier na pieniądze?

Dopamina uczestniczy w oczekiwaniu na nagrodę, motywacji oraz uczeniu się na podstawie uzyskanych rezultatów. W zaburzeniu hazardowym badania wskazują na nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu dopaminergicznego i obwodów związanych z przetwarzaniem nagrody.

📌 Które gry na pieniądze mają najniższy wskaźnik problemowego hazardu?

W globalnym zestawieniu najniższy wynik odnotowano wśród uczestników loterii - 2%. To wyraźnie mniej niż w przypadku szybkich gier kasynowych i automatów.

📌 Jak szybkość gry wpływa na jej potencjał uzależniający?

Szybka gra zwiększa liczbę cykli stawka-wynik, które mogą wystąpić podczas jednej sesji. Większa częstotliwość oznacza jednocześnie większą liczbę informacji zwrotnych i kolejnych okazji do podjęcia decyzji o dalszej grze.